Pałac Arcybiskupi

Górujący nad jednym z najpięknieszych miast na Morawach Pałac Arcybiskupi niczym magnes przyciąga corocznie rzesze turystów. W 1998 r. Pałac Arcybiskupi wraz z Ogrodami został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

Pałac Arcybiskupi w Kromieryżu to jeden z najcenniejszych zabytków architektury i kultury na Morawach. Swoim właścicielom, biskupom i arcybiskupom ołomunieckim, służył jako siedziba reprezentacyjna. Od 1110 r., kiedy osadę handlową kupił biskup ołomuniecki Jan II (1104-1126), Kromieryż był własnością biskupstwa (później arcybiskupstwa) ołomunieckiego. W połowie XIII w. biskup Bruno z Schauenburga (1245-1281) podniósł Kromieryż do rangi miasta (1261), w miejscu dzisiejszego pałacu wybudował gotycki zamek, wprowadził ustrój lenny oraz skupił w Kromieryżu całą administrację biskupstwa. Za czasów biskupa Stanisława Thurzo (1496-1554) zamek przebudowano na renesansowy pałac.

Wojna trzydziestoletnia przyniosła miastu i pałacowi katastrofę – w 1643 r. Kromieryż został zdobyty i zniszczony przez wojska szwedzkie dowodzone przez generała Torstensona. Odbudowę Kromieryża oraz pałacu rozpoczął biskup Karol Lichtenstein-Castelcorno (1665-1694). Pałac przebudowano na podstawie projektu nadwornych architektów cesarskich F. Lucchesego i G. P. Tencally, nadając mu wygląd zbliżony do dzisiejszego. W 1752 r. w mieście wybuchł pożar, który zniszczył dziesiątki domów i spustoszył drugie piętro pałacu oraz pałacowe wnętrza. W latach 1848-1849 w Pałacu Arcybiskupim obradował Sejm Ustawodawczy Cesarstwa Austrii. Spośród prac budowlanych przeprowadzonych w XX w. najważniejsza była rekonstrukcja wieży pałacowej, która została podpalona przez wycofującą się armię niemiecką w ostatnich dniach drugiej wojny światowej. W 1998 r. kromieryski kompleks pałacowo-ogrodowy został wpisany na Listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO.

W przeszłości poszczególne części pałacu podlegały hierarchizacji – na parterze znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, pierwsze piętro zajmowały pomieszczenia reprezentacyjne, natomiast drugie piętro miało podkreślać świecką i administracyjną potęgę biskupa.

Obecnie pałac jest nie tylko obiektem zabytkowym, lecz również żywym ośrodkiem badawczym posiadającym bogate zbiory obrazów, książek i muzykaliów, które zostały zgromadzone w wyniku działalności kolekcjonerskiej biskupów na przestrzeni wieków.